Onderzoek naar jeugdparticipatie in de gemeente Apeldoorn

In 2025–2026 is in opdracht van Apeldoorn Pakt Aan door studenten van de HAN onderzoek gedaan naar jeugdparticipatie binnen vrijwilligersorganisaties in de gemeente Apeldoorn. Aanleiding was het signaal dat veel organisaties moeite hebben om jongeren en jongvolwassenen (15–30 jaar) te bereiken en te betrekken bij vrijwilligerswerk.

Het onderzoek bestond uit enquêtes onder jongeren, interviews met organisaties, een vergelijking met een andere vrijwilligerscentrale en input van organisaties tijdens de Vrijwilligersmarkt.

Belangrijkste resultaten

Motieven van jongeren

Uit het onderzoek blijkt dat jongeren vrijwilligerswerk vooral aantrekkelijk vinden wanneer het:

• bijdraagt aan zingeving en het gevoel iets te betekenen voor anderen;
• kansen biedt voor persoonlijke ontwikkeling en zelfontplooiing;
• aansluit bij hun interesses, talenten en waarden;
• sociale verbondenheid en positieve ervaringen oplevert;
• flexibel is en past binnen hun levensfase.

Jongeren noemen zowel intrinsieke motivatie (voldoening, betekenis, plezier) als extrinsieke factoren (ervaring opdoen, netwerk, waardering) als belangrijk.

Drempels en belemmeringen

Tegelijkertijd ervaren jongeren diverse drempels om vrijwilligerswerk te doen. Veelgenoemde belemmeringen zijn:

• gebrek aan tijd door school, werk en andere verplichtingen;
• onvoldoende aansluiting tussen het aanbod en hun interesses of vaardigheden;
• een beeld van vrijwilligerswerk als weinig flexibel of ‘ouderwets’;
• organisatorische factoren, zoals onduidelijke communicatie of weinig persoonlijke aandacht;
• persoonlijke belastbaarheid, waaronder stress of mentale gezondheidsklachten.

Deze drempels maken dat jongeren vaak terughoudend zijn om zich langdurig te verbinden aan vrijwilligerswerk.

Wat jongeren belangrijk vinden binnen organisaties

Jongeren geven aan zich eerder aan te melden bij organisaties die:

• een open, informele en veilige sfeer bieden;
• duidelijke communicatie hanteren en verwachtingen helder maken;
• flexibel omgaan met inzet en tijdsbesteding;
• ruimte bieden voor eigen inbreng en ontwikkeling;
• jongeren serieus nemen en waardering tonen voor hun inzet.

Niet alleen de inhoud van het vrijwilligerswerk, maar vooral de manier waarop organisaties met vrijwilligers omgaan, blijkt bepalend.

Succesfactoren bij vrijwilligersorganisaties

Uit de interviews met vrijwilligersorganisaties komt naar voren dat er geen één vaste aanpak is die werkt voor alle organisaties. Wel laten organisaties die succesvol jongeren betrekken enkele gezamenlijke kenmerken zien:

• zij sluiten aan bij talenten, interesses en mogelijkheden van jongeren;
• zij werken vanuit een mensgerichte benadering;
• zij bieden maatwerk in taken en begeleiding;
• zij investeren in betrokkenheid, ontwikkeling en onderlinge verbinding.
• Organisaties die hier minder op inzetten, ervaren vaker moeite met het aantrekken en behouden van jonge vrijwilligers.

Conclusie

Jeugdparticipatie vraagt om een aanpak die past bij het leven van jongeren nu. Jongeren zijn bereid zich in te zetten, maar verwachten flexibiliteit, betekenisvol vrijwilligerswerk en persoonlijke aandacht. Veel vrijwilligersorganisaties geven aan behoefte te hebben aan kennis, ondersteuning en inspiratie rondom dit thema.

Vervolg

Dit onderzoek laat zien dat jeugdparticipatie een belangrijk thema is waar nog veel winst te behalen valt. De uitkomsten vormen een basis voor Apeldoorn Pakt Aan om samen met vrijwilligersorganisaties verder te bouwen aan passende ondersteuning en nieuwe verbindingen tussen jongeren en vrijwilligerswerk in Apeldoorn.

Wil jij een bijdrage leveren aan meer jeugdparticipatie in Apeldoorn? Blijf ons volgen via de socials, schrijf je in voor onze nieuwsbrief of neem contact met ons op.